Gezinsbudget

Een gezinsbudget is een overzicht van alles wat er in een maand binnenkomt en weer weggaat. Wat overblijft is je vrij besteedbare ruimte: het geld dat niet al vastligt in huur, verzekeringen of boodschappen.

Het verschil met een huishoudboekje is de richting. Een huishoudboekje registreert achteraf wat je hebt uitgegeven; een gezinsbudget kijkt vooruit en laat zien of je plannen uitkomen — of er ruimte is om te sparen, minder te gaan werken, of een hogere huur te dragen.

Je netto salaris is het startpunt, maar voor veel huishoudens zijn de toeslagen minstens zo bepalend. Deze calculator rekent er drie automatisch voor je uit:

Alle drie hangen af van je toetsingsinkomen: het gezamenlijke bruto jaarinkomen van jou en een eventuele toeslagpartner — niet van je nettoloon. Dat verklaart waarom een loonsverhoging soms tegenvalt: je gaat er netto iets op vooruit, terwijl meerdere toeslagen tegelijk afbouwen. Meer hierover op welke toeslagen krijg ik?

Kinderbijslag zit er bewust niet in: die hangt niet van je inkomen af en wordt per kwartaal uitbetaald door de SVB. Verwacht je een kind? Wat uitzet, kraamzorg en luiers kosten en wanneer de kinderbijslag begint, zie je in de berekening van de kosten van het eerste jaar met een baby.

De calculator splitst je lasten in twee groepen, omdat je er verschillend op kunt sturen. Vaste lasten liggen grotendeels vast: huur of hypotheek, energie, gemeentelijke lasten, verzekeringen, internet, abonnementen en vervoer. Daar verander je alleen iets aan door over te stappen of op te zeggen.

Variabele uitgaven — boodschappen, kleding, uit eten, vrije tijd — schommelen per maand en zijn de plek waar je op korte termijn kunt bijsturen. Schat hier een gemiddelde maand in, geen uitschieter.

Kinderopvang vul je in als netto bedrag: wat je zelf betaalt ná kinderopvangtoeslag. Weet je dat niet uit je hoofd, reken het dan eerst uit met de Kinderopvangkosten-calculator. Sparen staat apart en is optioneel: het is geen kostenpost maar een keuze, en door het los te zetten zie je wat er overblijft nádat je je spaardoel hebt gehaald.

Een gezin met twee werkende ouders (€3.000 en €2.000 bruto per maand), twee kinderen van 10 en 13, en een kale huur van €850. Toetsingsinkomen: € 64.800 per jaar.

De toeslagen zijn hier samen € 328 per maand — bijna 7% van wat er binnenkomt. Dit gezin heeft bij dit inkomen geen recht op zorgtoeslag meer. Zonder de toeslagen mee te rekenen zou de begroting er compleet anders uitzien, en dat is precies waarom ze hier standaard in zitten.

Het bedrag onderaan is wat er na alle lasten overblijft. Een paar dingen om op te letten bij de interpretatie:

Een positief bedrag is niet automatisch genoeg. Onregelmatige kosten — een kapotte wasmachine, de tandarts, de jaarlijkse autobeurt — zitten zelden in een maandbegroting. Reserveer daar structureel iets voor, anders komt zo'n uitgave altijd ongelegen.

Komt het bedrag onder nul uit, controleer dan eerst of je alle toeslagen waar je recht op hebt ook echt aanvraagt. Je krijgt ze niet automatisch. Daarna is de vraag welke kant het meeste oplevert: lasten omlaag, of inkomen omhoog.

Het percentage zegt meer dan het bedrag. Twee gezinnen die allebei €400 overhouden staan er heel verschillend voor als de één €2.500 en de ander €6.000 per maand binnenkrijgt — bij de tweede is de marge veel dunner ten opzichte van de vaste lasten.